Maria Montessori (1870-1952)
Montessori Eğitimi
Montessori eğitiminin içeriği: Bu pedagojik düşüncenin öncüsü İtalyan asıllı Bayan Maria Montessori'dir. Maria Montessori çocukların gelişim evrelerinden bahseder. Her evrede çocuğun öğrenmeye oldukça duyarlı ve hassas olduğu dönemler vardır. Bu dönemlerde çocuk, içinden gelen doğal bir uyari veya duyduğu öğrenme gererksinimleriyle, dış etkenlerle zorlanmaksızın öğrenmeye koyulur. Uzun süreli gözlemler sonucu hangi yaşta çocukların neleri öğrenmeye daha duyarlı ve hazir olduklarını belirlemiştir. Bu gelişme grafiğini üç bölüme ve her bölümü de yine iki döneme ayırmıştır. Bunlar şöyledir:
0 - 6 yaş dönemi: 0 - 3 yaş dönemi
Çocuğun devinimsel gelişiminin ve dil gelişiminin olduğu; bağımsız bir şeyler yapabileceği sinyallerini verdiği, bilinçsiz ve farkında olmadan yaşam çevresinden hızlı bir şekilde bilgi topladığı dönemdir. 3 - 6 yaş döneminde ise duyu organlarının bilinçli kullanıldığı, bilgi ve becerilerin, deneyimlerin bir düzene oturtulmaya başlanıldığı dönemdir. Yani bilinçli olarak, sistemli bir şekilde bilgi ve beceri edinme dönemidir.
6 - 12 yaş dönemi: 6 - 9 yaşları arası aktif bilgi edinme; okuma, yazma ve hesaplama gibi kültürel becerilerin edinildiği dönem; 9 - 12 yaş dönemi ise keşiflerin derinleştirildiği, sebep - sonuç ilişkisinin geliştiği ve çocuğun yaşamla ilgili bir görüş (vizyon) geliştirmekte olduğu bir dönemdir.
12 - 18 yaş dönemi çocukların, daha doğru tanımıyla gençlerin, topluma ve toplumsal olaylara yöneldikleri ve toplumdaki yerlerini tayin etme çabasında oldukları bir dönemdir.
Eğitimci için önemli olan, çocuğun her dönemde öğrenme olayında en duyarlı ve alıcı olduğu evreyi saptamak ve buna uygun çevreyi oluşturmaktır.
Montessori yönteminin ana fikrini şu cümle özetliyor: "Kendi kendime veya kendi başıma yapabilmem için bana yardım et." Maria Montessori'nin çıkış noktası, çocuğun gelişmesi için gerekli tabii gücün kendisinde doğuştan var olduğudur. Eğitimcinin görevi, gelişim evrelerini ve bu evrelerde çocuğun neleri öğrenmeye gereksinim duyduğunu sürekli gözlem yoluyla belirlemek ve uygun öğrenim ortamını hazırlamaktır. (Jos Ahlers, Kees Vreugdenh'll / De basisscholl op wegnaar 2000/ Van Triht, 1997; Marjan Schwegman).
Montessori eğitiminin bazı önemli özellikleri şunlardır:
- Heterojen gruplar
- Bağımsız çalışma
- Montessori materyalleri. Bu materyaller belirli özelliklere sahiptirler.
- Yanlışları kontrol edici olmaları.
- Her materyalin yalnızca bir bilgi ve beceriyi geliştirmeye yönelik olması.
- Estetik değerinin yüksek oluşu ve natürel oluşları.
- Metodolojik anlamda çıkış noktası olarak sistematik gözlem, ölçerek, karşılaştırarak değerlendirme.
- Montessori, reformist pedagoglardandır. Görüşlerinin temelinde naturalist akımın (doğaya yönelikliğin) özellikleri yatar.
Hollanda'da Montessori Eğitimi
Hollanda Montessori eğitimi'nin ilk uygulandığı ülkelerden birisidir. 1914 yılında Montessorie anaokulu ve iki yıl sonra da Montessorie ilköğretim okulu kurulmuştur. Bunda bu görüşün ustası Maria Montessori'nin uzun yıllar Hollanda da bulunmuş olmasının rolü büyüktür. Hollanda da 160 dan fazla temel eğitim Montessori okulları vardır ki, bu okullarda okuyan toplam öğrenci sayısı 40.000 in üzerindedir. Bunun yanında gün geçtikçe sayıları artan ve sanat okullarından Gymnasium'a kadar ortaöğretimin her kademesinde Monetssori okulları vardır. Bu okullarda okuyan öğrenci sayısı ise 10.000 in üzerindedir.
Muzaffer Yanık
Docent Onderwijskunde
Avans Hogeschool
Academie voor Pedagogisch Onderwijs